Catmint en catnip: ontdek de vele toepassingen van de Nepeta cataria plant

Auteur: Emilien Drugontdekker en onderzoeker met sterke expertise in neurowetenschappen, psychofarmacologie, onderzoekschemicaliën en psychoactieve stoffen.

Catmint en catnip: ontdek de vele toepassingen van de Nepeta cataria plant

Catmint, beter bekend als catnip (Latijnse naam: Nepeta cataria), is de favoriete plant van je kat, maar wist je dat het ook een kruid met meerdere toepassingen is? Van katten in een speelse gekte brengen tot het kalmeren van menselijke zenuwen in een rustgevende kruidenthee, catmint heeft flink wat trucjes in zijn groene bladeren. En de magie stopt daar niet, het werkt ook als natuurlijk insectenwerend middel en is gemakkelijk in je tuin te kweken. Klaar om de wondere wereld van catmint te ontdekken? Laten we erin duiken.

Catmint vs catnip: ken het verschil

Voordat we in de toepassingen van deze kruiden duiken, is het belangrijk om het verschil tussen catmint en catnip duidelijk te hebben. Beide horen bij het geslacht Nepeta, maar hebben net andere rollen.

Catmint verwijst meestal naar de verschillende soorten binnen het Nepeta geslacht, zoals Nepeta faassenii, Nepeta nepetella, Nepeta racemosa en nog zo’n 295 andere soorten. In het Nederlands worden deze soorten vaak ook gewoon kattenkruid genoemd. Catmint is populair in tuinen vanwege de mooie, geurige bloemen en het vermogen om bestuivers zoals bijen en vlinders aan te trekken. De meeste planten in dit geslacht bevatten in meer of mindere mate de stof die ons hier interesseert: nepetalacton, al verschilt de hoeveelheid per soort.

Catnip (Nepeta cataria) is de soort die het meest bekend is omdat katten er zo sterk op reageren. Door de hoge concentratie nepetalacton veroorzaakt deze plant bij veel katten een euforische reactie. Dit is de specifieke soort catmint die gebruikt wordt in kattenspeeltjes, kattensnoepjes en zelfs in kruidenthee voor mensen. Met andere woorden: alle catnip is catmint, maar niet alle catmint werkt even sterk als catnip. Lees vooral verder als je meer wilt weten over catnip en catmint.

Catmint en katten: een chemische liefdesrelatie

Katten en catmint, dat als product verkrijgbaar is bij Sirius Smartshop, zijn een perfecte match dankzij één belangrijke stof: nepetalacton. Deze verbinding zit in de bladeren en stengels van catnip, een specifieke catmint-soort. Het is de reden waarom je kat helemaal uit zijn dak kan gaan van een klein snufje. Wanneer een kat aan catnip ruikt of likt, bindt nepetalacton zich aan receptoren in het neusslijmvlies. Dat triggert een reactie in de hersenen waardoor de kat zich euforisch voelt. Sommige katten worden super speels, rollen over de grond, slaan in de lucht of “jagen” op onzichtbare muizen, terwijl andere juist lichamelijk ontspannen.

Wat doet catnip nu precies met katten? Meestal zorgt het voor een korte piek van plezier of rust, die ongeveer 10 tot 15 minuten duurt, waarna de kat weer normaal gedrag vertoont. En waarom vinden katten catnip zo leuk? De geur van nepetalacton lijkt op bepaalde kattenferomonen, wat verklaart waarom je kat zich ineens heel verliefd of dromerig kan gedragen. Sommigen zeggen zelfs dat katten een effect ervaren dat te vergelijken is met wat opioïden bij mensen doen, maar dan veel korter en veiliger. Belangrijk detail: niet alle katten reageren op catnip. Ongeveer 30% merkt er weinig tot niets van. Sommige katten eten ook graag wat catnip. Kunnen katten catnip veilig eten? Ja, in normale hoeveelheden wel, het kan zelfs de spijsvertering ondersteunen.

Hoe geef je je kat catnip

Je kat catnip geven is eenvoudig en leuk. Je kunt gedroogde catnip over zijn favoriete speeltje, krabpaal of gewoon op de vloer strooien. De meeste katten beginnen meteen te snuffelen, erdoorheen te rollen en zich erin te wentelen. Een andere optie zijn speeltjes met catnip erin, die bij het spelen geur afgeven. Wil je het netjes houden, dan kun je ook catnip-spray gebruiken op bijvoorbeeld mandjes, krabpalen of kussens.

Catmint en catnip voor mensen en meer

Catnip wordt al eeuwen in de kruidengeneeskunde gebruikt, bijvoorbeeld bij slapeloosheid, onrust en lichte spijsverteringsklachten. In middeleeuws Europa was het een veelgebruikt tuin- en keukenkruid, gewaardeerd om de kalmerende werking bij mensen en omdat katten er dol op zijn. Later werd catnip ook populair in Noord-Amerika, waar het nog steeds een vaste plek heeft in kruidentheeën en natuurlijke remedies. 

Hoewel catmint, en in het bijzonder catnip, bekendstaat om het wilde effect op katten, heeft het bij mensen juist een mild kalmerende werking. Een van de meest voorkomende toepassingen van catmint voor mensen is als kruidenthee. Een warme kop catnip-thee kan helpen bij het kalmeren van de zenuwen, het verlichten van krampen en het verzachten van milde spijsverteringsklachten. De licht rustgevende eigenschappen zijn al lang bekend in de traditionele kruidengeneeskunde. Is catnip psychoactief voor mensen? Ja, maar heel mild. Verwacht dus geen trip of een heftige sedatie zoals bij moderne medicatie. In plaats daarvan zorgt het bij veel mensen voor een lichte ontspanning, meer in de richting van een natuurlijke “chill” dan iets extreem.

Hoe gebruik je catnip voor jezelf

Trek ongeveer 2 gram gedroogde catnip-bladeren in 150 ml heet water en laat dit zo’n 10 minuten staan. Zo maak je een kalmerende kruidenthee. Gebruik bij voorkeur een nauwkeurige digitale weegschaal om de juiste hoeveelheid te bepalen. Deze thee staat erom bekend stress, nervositeit en milde spijsverteringsklachten te helpen verminderen.

Andere toepassingen van catnip

Waarvoor wordt catnip nog meer gebruikt dan thee? Deze ogenschijnlijk simpele plant blijkt verrassend nuttig bij plaagbestrijding. Etherische olie van catnip, met name nepetalacton, heeft een bewezen afwerend effect op muggen, vliegen en zelfs kakkerlakken. Uit onderzoek blijkt dat catnipolie minder krachtig is dan chemische middelen zoals DEET, maar toch een interessant, natuurlijk alternatief kan zijn om insecten op afstand te houden. Of je nu op zoek bent naar een rustgevende kruidenthee of een natuurlijke insectenwering, catmint is dus meer dan alleen het favoriete kruid van je kat.

Veiligheid en legaliteit van catmint en catnip

Wat de veiligheid van catmint en catnip betreft, zowel voor mens als dier, hoef je je meestal weinig zorgen te maken, al is een beetje voorzichtigheid verstandig. Kunnen katten een overdosis krijgen aan catnip? In feite niet. Te veel catnip kan wel tijdelijk leiden tot desinteresse of lichte maagklachten, zoals braken of diarree. Geef dus liever geen grote hopen gedroogde catnip in één keer, maar kleine hoeveelheden, bijvoorbeeld een of twee keer per week. Voor mensen geldt dat catmint over het algemeen veilig is. De milde, rustgevende werking maakt het geschikt voor thee en het gebruik als natuurlijke insectenwering. Heb je echter een allergie voor planten uit de muntfamilie, test dan eerst voorzichtig door een beetje plant kort met de huid in contact te brengen en te kijken of er een reactie optreedt. Is catmint gevaarlijk? Niet echt, zolang je het met verstand gebruikt.

En hoe zit het met de legaliteit, is catnip legaal? Absoluut. De catnip-plant is wereldwijd legaal en wordt gewoon verkocht in dierenwinkels en kruidenshops. Bij Sirius vind je catnip van Open Up, het eigen merk voor hoogwaardige kruiden en extracten. Geef het wel geleidelijk aan je huisdieren en let op eventuele bijzondere reacties, en bewaar catnip op een droge, koele plek om de werking te behouden.

Kunnen honden high worden van catnip

Hoewel catnip je kat helemaal los kan laten gaan, heeft het bij honden niet hetzelfde effect. Honden krijgen geen euforische of hyperactieve reactie zoals katten. Als een hond catnip eet, zeggen sommige mensen dat het juist licht kalmerend kan werken, bijvoorbeeld bij spanning of stress tijdens een autorit.

Is catnip slecht voor honden? Nee, niet echt, zolang je het met mate geeft. Een kleine hoeveelheid door het voer of water kan een zenuwachtige hond wat helpen ontspannen. Te veel catnip kan ook bij honden tot milde maagklachten leiden, zoals diarree of braken. Catnip is dus niet gevaarlijk voor honden, maar het effect is veel minder uitgesproken dan bij katten en zeker niet spectaculair. Verwacht dus geen dolle buien of rollen van plezier.

Catmint en catnip thuis kweken

Catmint en catnip thuis kweken is verrassend makkelijk en geschikt voor zowel beginners als ervaren tuiniers. Begin met catmint- of catnip-zaden en plant ze in goed doorlatende grond, bij voorkeur op een zonnige plek. Half-schaduw wordt ook verdragen. Geef regelmatig water tot de zaailingen goed zijn aangeslagen; daarna zijn veel Nepeta-soorten behoorlijk droogteresistent en onderhoudsarm. 

Hoe ziet catnip eruit? Catnip, een specifieke catmint-soort, heeft zachte, grijsgroene bladeren met een licht harige structuur. De plant vormt trossen kleine witte of licht paarse bloemetjes die in de late lente of zomer verschijnen. Catnipplanten worden meestal 60 tot 90 cm hoog en groeien ook in de breedte.

Om je planten gezond te houden, kun je ze na de bloei terugknippen zodat er nieuwe scheuten ontstaan. Regelmatig snoeien helpt om de plant compact te houden. Catmint is ideaal voor borders, plantenbakken en tuinbedden. De plant is sterk, lokt bestuivers zoals bijen en vlinders, is redelijk resistent tegen plagen en is, eenmaal goed geworteld, droogtetolerant. Een perfecte kruidplant dus, zowel voor jou als voor je kat.

Catmint en catnip zijn niet de enige planten waar je van kunt profiteren

Catmint en catnip bieden veel meer dan alleen entertainment voor katten. Ze zorgen voor plezier en ontspanning bij je kat, kunnen jou helpen met een rustgevende kruidenthee en bieden een natuurlijke manier om insecten te weren. Door de makkelijke verzorging en droogteresistentie is catmint bovendien een mooie, praktische tuinplant die ook nog bestuivers aantrekt.

Ben je benieuwd naar andere kruiden voor jouw natuurlijke “thuisapotheek” naast catmint? Kruiden zoals Skullcap, Blue Lotus en Valeriaan van het premium merk Open Up bieden ook ontspannende en welzijnsondersteunende effecten en zijn een mooie aanvulling in je medicinale kruidenreeks. Wil je persoonlijk advies over welke plant het beste bij jouw situatie past, bezoek dan onze fysieke Smartshops in Maastricht, Roermond of Venlo of neem contact op met de klantenservice van Sirius.

Emilien Drugontdekker en onderzoeker met sterke expertise in neurowetenschappen, psychofarmacologie, onderzoekschemicaliën en psychoactieve stoffen.

Drugsontdekker en onderzoeker met sterke expertise in neurowetenschappen, psychofarmacologie, onderzoekschemicaliën en psychoactieve stoffen. Gepassioneerd over het nauwkeurig overbrengen van informatie over drugsonderzoek, -gebruik en -effecten om een einde te maken aan wijdverbreide misvattingen.
5+ jaar ervaring

Meer over Emilien